Informatie wil vrij zijn

Gerelateerde afbeelding

Toen Columbus het Euraziatische netwerk met het Amerikaanse netwerk verbond, gingen er zakelijke energie elk jaar maar een paar stukjes data de oceaan over, die ernstig werden gehinderd door culturele vooroordelen, strenge censuur en politieke repressie. Maar mettertijd brokkelden die barrières af dankzij de vrije markt, de wetenschappelijke gemeenschap, het recht en de verspreiding van de democratie. We denken vaak dat de democratie en de vrije markt hebben gewonnen omdat ze ‘goed’ waren, maar eigenlijk hebben ze gewonnen omdat ze het wereldwijde dataverwerkingssysteem verbeterden. De laatste 70.000 jaar heeft de mensheid zich dus eerst verspreid en opgesplitst in verschillende groepen, om daarna weer bijeen te komen. Maar dit eenwordingsproces bracht ons niet terug bij het begin. Toen de diverse groepen mensen samenkwamen in de global village van nu, brachten ze elk hun eigen, unieke erfenis mee in de vorm van de denkwijzen, werktuigen en gedragingen die ze onderweg hadden verzameld en ontwikkeld. Onze moderne voorraadkasten liggen nu vol met tarwe uit het Midden-Oosten, aardappelen uit de Andes, suiker uit Nieuw-Guinea en koffie uit Ethiopië. Daarnaast zijn onze taal, religie, muziek en politiek verrijkt met erfstukken uit de hele wereld. Als de mensheid zakelijke energie vergelijken inderdaad één groot dataverwerkend systeem is, wat is dan onze output? Dataïsten zouden zeggen dat onze output zal neerkomen op de creatie van een nieuw, nog efficiënter dataverwerkingssysteem dat het Internet der Dingen heet. Zodra die missie is volbracht, zal Homo sapiens verdwijnen.
Net als het kapitalisme begon het dataïsme ooit als een neutrale wetenschappelijke theorie, maar nu muteert het tot een religie die naar eigen zeggen weet wat goed is en wat niet. De hoogste waarde van deze nieuwe religie is de ‘informatieflow’. Als het leven gelijkstaat aan de verplaatsing van informatie en als we het leven als iets goeds zien, volgt daaruit dat we de informatieflow in het universum moeten verdiepen en verbreden. Volgens het dataïsme is de menselijke belevingswereld niet heilig en is Homo sapiens niet de kroon der schepping of de voorloper van een toekomstige Homo deus. Mensen zijn puur en alleen werktuigen om het Internet der Dingen te creëren, dat zich uiteindelijk misschien zelfs buiten de aarde zal uitbreiden om het hele sterrenstelsel te doordringen, of zelfs het hele universum. Dit kosmische dataverwerkingssysteem zou een soort God zijn. Het zal alomtegenwoordig zijn en alles beheersen, en de mens is voorbestemd erin op te gaan.

Gedetailleerd en accuraat

Afbeeldingsresultaat voor site:ilocate.nl

In de westerse filosofie is iedereen die dat probeert een drugsverslaafde, een psychiatrische patiënt of een charlatan. Daardoor hebben we wel een gedetailleerde kaart van het mentale landschap van jongens en meisjes die psychologie studeren aan Harvard, maar weten we veel minder over het mentale landschap van indiaanse sjamanen, boeddhistische monniken of soefimystici.3 En dat is dan alleen nog maar de sapiensgeest. Vijftigduizend jaar geleden deelden we deze planeet met de neanderthalers. Die lanceerden geen ruimteschepen, bouwden geen piramiden en vestigden geen wereldrijken. Ze hadden duidelijk heel andere mentale vermogens dan wij en veel van onze talenten hadden zij niet. Toch hadden ze grotere hersenen dan wij sapiens. Wat deden ze precies met al die neuronen? We hebben geen flauw idee. Maar het zou goed kunnen dat er in hun geest dingen gebeurden die geen enkele sapiens ooit kan zakelijke energie vergelijken navoelen. Maar zelfs als we alle menselijke soorten die ooit hebben bestaan meerekenen, dan nog komen we niet eens in de buurt van de grenzen van het mentale spectrum. Andere dieren hebben waarschijnlijk een belevingswereld waarbij mensen zich niets kunnen voorstellen. Vleermuizen bijvoorbeeld nemen de wereld waar via echolocatie. Ze geven een uiterst snelle stroom van hoogfrequente piepjes af, ruim buiten het bereik van het menselijke oor. Ze vangen de weerkaatsende echo’s daarvan op en vormen zich daarmee een beeld van de wereld. Dat beeld is zo gedetailleerd en accuraat dat vleermuizen heel snel tussen bomen en gebouwen door kunnen vliegen, en motten en muggen kunnen achtervolgen en vangen, terwijl ze tegelijk uilen en andere roofdieren ontwijken. Vleermuizen leven in een wereld van echo’s. Net zoals elk voorwerp in de mensenwereld zijn karakteristieke vorm en kleur heeft, heeft alles in de vleermuizenwereld zijn eigen echopatroon. Een vleermuis kan een smakelijke mottensoort en een giftig type mot uit elkaar houden door de verschillende echo’s die terugkaatsen van hun ragfijne vleugeltjes. Sommige zakelijke energie eetbare motten proberen zichzelf te beschermen door een echopatroon te evolueren dat lijkt op dat van een giftige soort. Andere hebben zelfs het opmerkelijke vermogen ontwikkeld om de golven van de vleermuizenradar af te buigen, zodat ze als stealthbommenwerpers kunnen rondvliegen zonder dat de vleermuis het in de gaten heeft.

De cruciale rol

Gerelateerde afbeelding

De beslissing om al dan niet een borstamputatie te ondergaan is een moeilijke, mogelijk fatale keuze. Naast de ongemakken, gevaren en financiële kosten van de operatie en de nazorg kan deze beslissing verregaande invloed hebben op je gezondheid, het beeld dat je van je eigen lichaam hebt, je emotionele welzijn en je relatie. Jolies keuze en haar moedige beslissing om die openbaar te maken veroorzaakten heel zakelijke energie vergelijken wat opschudding en leidden internationaal tot veel bijval en bewondering. Veel mensen hoopten met name dat de publiciteit zou leiden tot meer kennis over genetische geneeskunde en de mogelijke voordelen daarvan. Vanuit historisch perspectief is het interessant om te wijzen op de cruciale rol die algoritmen in dit geval hebben gespeeld. Toen Jolie zo’n belangrijke keuze over haar leven moest nemen, beklom ze geen bergtop met uitzicht op de oceaan om de zon te zien ondergaan in de golven en te proberen haar diepste gevoelens te doorgronden. In plaats daarvan luisterde ze naar haar genen, waarvan de stem zich niet uit in gevoelens, maar in cijfers. }olie had geen pijn en ze was niet ziek. Haar gevoel zei: ‘Rustig nou maar, alles is prima in orde.’ Maar de computeralgoritmen die haar arts toepaste zeiden iets heel anders, namelijk: ‘Je voelt niet dat er iets mis is, maar er zit een tikkende tijdbom in je DNA. Doe er iets aan, en snel een beetje!’ Natuurlijk speelden }olies emoties en persoonlijkheid ook een belangrijke rol. Als een andere vrouw met een andere persoonlijkheid ontdekte dat ze drager was van dezelfde mutatie, zou ze zomaar kunnen beslissen om geen borstamputatie te ondergaan. Maar – en nu gaan we even een schemergebied binnen – stel nu dat die andere vrouw ontdekte dat ze niet alleen de gevaarlijke BRCA1-mutatie had, maar ook nog een andere mutatie in het (fictieve) ABCD3-gen, die een hersengebied dat over kansberekening gaat verzwakt en zakelijke energie ervoor zorgt dat mensen gevaren gaan onderschatten? Stel dat een statisticus tegen die vrouw zei dat haar moeder, grootmoeder en verscheidene andere familieleden allemaal jong zijn gestorven omdat ze allerlei gezondheidsrisico’s onderschatten en niet de juiste voorzorgsmaatregelen hebben genomen?

Een enorme vooruitgang

Gerelateerde afbeelding

De afgelopen vijftig jaar is er een enorme vooruitgang geboekt op het gebied van computerintelligentie, maar nul komma nul vooruitgang op het gebied van een computerbewustzijn. Voor zover wij weten zijn computers in 2016 geen haartje bewuster dan hun prototypen uit de jaren vijftig. We staan echter op de rand van een gedenkwaardige revolutie. Mensen dreigen hun economische waarde te verliezen doordat intelligentie wordt losgekoppeld van bewustzijn. Tot voor kort ging een hoge intelligentie altijd hand in hand met een ontwikkeld bewustzijn. Alleen bewuste wezens konden taken uitvoeren die een hoge intelligentie vereisten, zoals schaken, autorijden, ziekten diagnosticeren of terroristen identificeren. We zijn echter bezig met het ontwikkelen van nieuwe typen niet-bewuste intelligentie die dergelijke taken veel beter kunnen uitvoeren dan mensen. Deze taken zijn namelijk gebaseerd op het herkennen van zakelijke energie vergelijken patronen en daarin zouden niet-bewuste algoritmen over niet al te lange tijd wel eens beter kunnen worden dan het menselijk bewustzijn. In sciencefictionfilms wordt er meestal van uitgegaan dat computers een bewustzijn moeten ontwikkelen om de menselijke intelligentie te kunnen overtreffen. Maar de wetenschap vertelt een heel ander verhaal. Vermoedelijk zijn er verschillende wegen die naar superintelligentie kunnen leiden en slechts een paar daarvan volgen de route van het bewustzijn. De organische evolutie heeft miljoenen trage jaren de bewustzijnsroute gevolgd. De evolutie van anorganische computers zou die smalle weg wel eens helemaal kunnen omzeilen en een andere, snellere koers naar de superintelligentie kunnen volgen. Dat werpt een volkomen nieuwe vraag op, namelijk: wat is er eigenlijk belangrijker, intelligentie of bewustzijn? Zolang ze hand in hand gingen, vormden discussies over hun relatieve waarde hoogstens een amusant tijdverdrijf voor filosofen. Maar in de eenentwintigste eeuw is het een dringend politiek en economisch zakelijke energie vraagstuk aan het worden. En het is ontnuchterend om te zien dat het antwoord, in elk geval voor legers en bedrijven, heel simpel is: intelligentie is verplicht, bewustzijn is facultatief.

Democratische verkiezingen

Gerelateerde afbeelding

Mensen voelen zich alleen gebonden aan democratische verkiezingen als ze een basaal soort band hebben met de meeste andere kiezers. Als de belevingswereld van andere kiezers mij vreemd is en ik geloof dat ze mij niet begrijpen en niets om mijn belangen geven, dan zie ik geen enkele reden om de uitkomst te accepteren, zelfs niet als ik met honderd tegen één heb verloren. Democratische verkiezingen werken meestal alleen bij een bevolking die iets gemeenschappelijks heeft, zoals dezelfde religieuze geloofsovertuigingen of nationale mythen. Het is een methode om meningsverschillen op te lossen tussen mensen die het over veel basisdingen al eens zijn. Daardoor is het liberalisme in veel gevallen gefuseerd met eeuwenoude collectieve identiteiten en tribale gevoelens, waaruit het moderne nationalisme ontstond. Tegenwoordig associëren veel kantoorruimte huren amsterdam wtc mensen nationalisme met antiliberale krachten, maar in de negentiende eeuw was het nationalisme nauw verweven met het liberalisme. Liberalen verheerlijken de unieke belevingswereld van individuele mensen. Elk mens heeft zijn eigen gevoelens, voorkeuren en eigenaardigheden die hij vrij moet kunnen uitspreken en uitleven, zolang hij een ander er geen kwaad mee doet. Op dezelfde manier verheerlijkten negentiende-eeuwse nationalisten als Giuseppe Mazzini de uniciteit van individuele naties. Ze stelden dat veel menselijke ervaringen communaal van aard zijn. Je kunt in je eentje geen polka dansen en je kunt de Duitse taal niet individueel uitvinden en behouden. Door middel van woord, dans, voedsel en drank kweekt elke natie verschillende belevingswerelden voor haar burgers en ontwikkelt ze haar eigen specifieke gevoeligheden. Liberale nationalisten als Mazzini wilden die specifieke nationale beleving beschermen tegen onderdrukking en vernietiging door intolerante grootmachten en zagen een vreedzame gemeenschap van naties voor zich, die elk vrij waren om hun gezamenlijke ervaringen te uiten en te beleven zonder hun buren te schaden. Dit is nog steeds de officiële ideologie van de Europese Unie, waarvan de grondwet uit 2004 stelt dat Europa is ‘verenigd in diversiteit’ en dat de verschillende Europese volkeren ‘trots blijven op hun eigen nationale identiteit’. Het kantoorruimte huren dordrecht behouden van de unieke communale belevingswereld van de Duitse natie wordt zo belangrijk gevonden dat zelfs liberale Duitsers ervoor kunnen zijn om de immigrantenstroom in te dammen.